Προσφυγες στην άμμο - Réfugiés dans le sable - N.A. Aslanoglou

Célébrée le 18 décembre, la Journée internationale des migrants rappelle que la mobilité humaine, malgré les peurs et les malentendus qu’elle suscite encore, est l’une des forces majeures de notre temps. Source de croissance, d’innovation et de cohésion sociale, la migration façonne économies et cultures, à condition d’être pensée de manière sûre, équitable et responsable.

Dans ce poème poignant datant de 1960, Nikos-Alexis Aslanoglou donne voix aux visages égarés de l’exil, installés à El Mina sous le poids d’une nuit lourde de silence et d’attente. À travers l’image d’un garçon arabe blessé — et de milliers comme lui qui ont quitté leur terre — le poème braque la lumière sur l’épreuve des réfugiés, sur leur quête d’ « une place dans la vie » et sur cette tension entre espérance et destinée, suggérant que leurs parcours personnels tissent une mémoire collective de douleur, de résistance et de lumière blanche à l’horizon de nos sociétés. Cette poésie murmurée aide à entendre l’humain derrière les chiffres et les discours politiques.

Πρόσφυγες στην άμμο

Νύχτωσε στην Ελ Μίνα και πυκνή
σιωπή ανέβαινε απ’ τη μεριά της θάλασσας
κι αντάμωνε το κάστρο∙ ολημερίς
ξαπλώνονταν αμίλητο και σκυθρωπό
σα μουδιασμένο ζώο

Τότε ξεχώρισα ήχο πνιχτό καθώς το φύλλο
που τσαλακώνεται μέσα σε χέρια ανάρμοστα
γρατσούνισμα σε σώμα ακάθαρτο, αρρωστημένο
Κι είδα έναν Άραβα μικρό, σημαδεμένο
έφεγγαν χέρια, πρόσωπο, μάτια κι ήταν όλος
χιλιάδες που άφηναν τη γη τους κι επιστρέφανε
μέσα στην άμμο, σε σκηνές, στο άσπρο φως.

Κι όταν μιλούσε δάκρυζε η φωνή και όλο ικέτευε
για κάποια θέση στη ζωή ή έστω αντίσταση
στο θάνατο που ερχότανε αργά και τον ρουφούσε

Μα εγώ έπλενα τα χέρια μου. Άγρια μοναξιά
τα χρόνια που έφυγαν με είχανε ποτίσει

Ποιήμα του Νίκου-Αλέξη Ασλάνογλου

Από τη συλλογή «Ο θάνατος του Μύρωνα», 1960